ساختار لایه زمینه

ساختار لایه زمینه، پارچه ای ضخیم با ساختار تاری – پودی است که از درهم رفتن نخهای تار (چله) و پود به وجود می آید. ظاهر این لایه بسیار شبیه پارچه های ضخیم برزنتی است و به همین دلیل در بسیاری از کارخانجات فرش ماشینی به آن «برزنت فرش» گفته می شود. این لایه از فرش نقش بستری برای نگه داشتن نخ های لایه خاب را به عهده دارد و هر فرش به واسطه این لایه با زمین (کف) تماس دارد. لازم به ذکر است که برای جلوگیری از بیرون آمدن نخ های خاب (گرهها) و استحکام بخشی اتصال بین لایه زمینه و لایه خاب، به برزنت پشت فرش ماشینی، آهار (نوعی چسب) می زنند.

ساختار لایه زمینه

مشخصات برزنت فرش، نقشی اساسی در تعیین برخی ویژگیهای نهایی آن فرش دارد. مهم ترین مشخصه برزنت فرش، تراکم آن است. با توجه به ساختار سه بعدی فرش و نحوه درهم رفتگی اجزای برزنت فرش که در ادامه به آن پرداخته می شود، می توان به نقش تی برزنت در تراکم فرش پی برد. بر این اساس، برای داشتن فرش های با تراکم بالا نیانی برزنت با تراکم بالاست. استحکام فرش در جهت طول و عرض ویژگی دیگری از فرش است که کاملا متأثر از لایه زمینه (برزنت) فرش می باشد.

وزن لایه زمینه در مقایسه با نخهای خاب بسیار کمتر بوده و در حدود ۱۵ تا ۳۰ درصد وزن نهایی یک فرش را تشکیل می دهد. ضخامت لایه زمینه در فرش های مختلف با یکدیگر تفاوت دارد و از حدود ۰ / ۸ میلی متر در فرش های با تراکم پایین تا ۵/۲ میلی متر در فرش های با تراکم بالا متغیر است. بر همین اساس، لایه زمینه حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از ضخامت کل فرش را تشکیل میدهد. ساختار لایه زمینه، خود از اجزای مختلفی تشکیل شده است که در ادامه در مورد هر یک توضیحاتی بیان می شود.

اجزای تشکیل دهنده ساختار لایه زمینه

در ایجاد ساختار لایه زمینه یا برزنت فرش، دو جزء اصلی و یک جزء فرعی مشارکت دارند. نخهای تار (چله) و نخهای پود به عنوان اجزای اصلی و نخ خاب مرده به عنوان جزء فرعی می باشند. در ادامه، هریک از این اجزا و نقش آنها در ساختمان بافت زمینه فرش تشریح می گردد.

  • تار (چله)

«نخ تار» یکی از اجزای اصلی و بسیار مهم در تشکیل ساختار زمینه فرش هستند. استحکام فرش در راستای طول، میزان جمع شدگی طولی فرش حین آهار و مقدار آب رفتگی فرش ناشی از شستشوی خانگی یا صنعتی، همگی بستگی به مشخصات نخ چله و نحوه قرارگیری آنها در بافت فرش دارد. ویژگی های یادشده به عواملی مانند جنس نخهای تار (نوع و مشخصات الیاف)، استحکام و ازدیاد طول تا حد پارگی تک تک آنها، تاب نخ، نمره نخ، تراکم نخ های تار در فرش و نوع بافت زمینه فرش بستگی دارد.

  • پود

یکی دیگر از اجزای اصلی و مهم در ساختار لایه زمینه فرش، «نخ پود» میباشد. نخ های پود برخلاف نخ های تار و خاب که در راستای طولی فرش و دستگاه بافندگی قرار گرفته اند، در راستای عمود بر آنها و یا به عبارتی در راستای عرض ماشین بافندگی در داخل بافت زمینه قرار می گیرند. مهم ترین وظیفه نخ های پود، کنار هم نگه داشتن نخ های چله به فواصل مشخص و ثابت و در نتیجه استحکام بخشیدن به بافت زمینه و کل فرش در جهت عرض می باشد. در واقع، هر نخ پود به صورت کاملا صاف و کشیده شده در داخل دهنه بافت بین دو دسته موازی از نخهای چله قرار داده می شود که به این عملیات «پودگذاری» می گویند. با بسته شدن دهنه بافت، نخ پود لابه لای نخهای تار قرار می گیرد و بدین صورت لایه زمینه فرش شکل می گیرد.

ویژگی های عرضی فرش ماشینی (خصوصیات هر فرش در جهت عرض آن)، به عواملی مانند جنس الیاف، استحکام، ازدیاد طول تا حد پارگی، نمره و تاب نخهای پود بستگی دارد.

فرش یا همان تراکم پودی فرش نیز بر علاوه بر آن، تعداد پود در یک سانتی متر عرض خصوصیات عرضی فرش تأثیرگذار است.

یکی از مشکلاتی که حین تولید فرش ماشینی وجود دارد، جمع شدگی عرض فرش پس از انجام عملیات آهار می باشد. میزان جمع شدگی قابل قبول، معمولا بین ۱ تا ۵ عرض فرش است. این مقدار جمع شدگی یکی از مواردی است که دقیقا به ویژگی های نخ پود بستگی دارد. به نظر می رسد عوامل زیر بر میزان جمع شدگی عرض فرش حین آهار تأثیرگذار است:

لایه زمینه فرش

  1. جنس نخهای پود، نمره آنها
  2. میزان تاب نخها
  3. تثبیت یا عدم تثبیت نخ (اصطلاحا فیکسه کردن یا نکردن نخ)
  4. مقدار ازدیاد طول نسبی نخهای پود
  5. میزان بازگشت پذیری آنها
  6. کشیدگی نخ پود هنگام پودگذاری
  7. تراکم عرضی (تاری) فرش و نوع طرح بافت زمینه فرش
  • نخ های خاب مرده

علاوه بر دو جزء اصلی تشکیل دهنده بافت زمینه فرش، نخهای خاب مرده نیز به عنوان یک جزء فرعی در ساختار بافت زمینه فرش قرار دارند. نخهای مختلف رنگی تشکیل دهنده

خاب فرش، پس از بافت در یک قسمت از فرش، تا بافته شدن در نقطه ای دیگر، عملا به کار نمی آیند و به صورت رزرو و شناور باقی می مانند. برای این که این نخها در چنین موقعیتی رها نباشند، آنها را در لابه لای نخهای چله و پود فرش در داخل ساختار بافت زمینه فرش رو و زیر درگیر می کنند که به «خاب مرده درگیر» موسوم هستند. چنان چه نخهای خاب مرده در داخل بافت زمینه، لابه لای نخهای تار و پود مخفی نشوند، به صورت «شناور» در پشت فرش زیر، رها می شوند که سبب نازیبایی فرش و مشکلات عدیده دیگر می شود.علاوه بر آن برای خلاصی از آنها، نیاز به یک عملیات تکمیلی اضافه به نام «پشت پاک کنی برای جدا کردن آنها و تمیز کردن پشت فرش زیری در قسمت تکمیل خواهد بود.

در دانشنامه زیراگ با ساختار فرش بصورت جزئی و مسائل فنی فرش آشنا خواهید شد. در همین مقاله با ساختار لایه زمینه فرش های ماشینی آشنا می شوید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر از طریق نظرات و یا راه های ارتباطی زیر با در ارتباط باشید.

info@zirug.com

۳۳۵۵۷۳۶۰-۳۳۵۵۹۳۸۵

در مورد ساختار و مسائل فنی فرش بیشتر بخوانید:

ساختار کلی فرش

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست