ساختار کلی فرش

فرش، منسوجی سه بعدی، ضخیم و سنگین وزن است که ساختار فرش از دو جزء اصلی تشکیل می شود: لایه زمینه فرش (برزنت) و لایه سطحی فرش (لایه «خاب» یا پرز).

ساختار کلی فرش

«لایه سطحی فرش» یا «لایه خاب» از تعداد بسیار زیادی نخ خاب» که به صورت موازی با یکدیگر (عمود بر لایه زمینه) قرار گرفته اند، تشکیل شده است. در ایران، به تقلید از فرش دستباف ، به هریک از نخ های خاب یک «گره» نیز می گویند. بسته به ارتفاع نخهای خاب یا ضخامت فرش، ۷۰ تا ۸۵ درصد از وزن یک فرش به خاب آن اختصاص دارد.

این لایه، نه تنها تعیین کننده نقش، رنگ و طرح فرش است، بلکه نشان دهنده خواص فیزیکی و مکانیکی اصلی فرش مانند راحتی هنگام نشستن و راه رفتن روی فرش، دوام ضخامت فرش در طول زمان، بازگشت پذیری خاب، مقاومت در مقابل نور خورشید، میزان عایق حرارتی فرش و… می باشد. به عبارت دیگر، لایه خاب فرش که عضو تشکیل دهنده ساختار کلی فرش است نقش اساسی در ویژگی های هنری، فنی، عملکردی و حتی تجاری فرش ایفا می کند که در بخشهای بعد، به طور مفصل به آن پرداخته می شود.

نخ خاب

در کتب و جزوات مرتبط با فرش که به زبان فارسی نوشته شده است، از لایه سطحی فرش با نام های مختلفی چون پرز، خاو، خواب و خاب نام برده شده است. کلمه «پرز» معانی دیگری مانند پرز الیاف، نخ و یا پارچه نیز دارد. بنابراین استفاده از آن نمی تواند به خوبی تداعی کننده لایه سطحی فرش باشد. از طرفی کلمه «خواب» معنی خاص خود را دارد و به نظر نمی رسد بتواند به خوبی لایه سطحی فرش در ساختار کلی فرش را توصیف کند.

لایه سطحی فرشکلمه «خاو» در فرهنگ لغات فارسی به معنی پرز پارچه های پرزدار مانند مخمل است و گاه در بین برخی شاغلان و دست اندرکاران صنعت فرش ماشینی نیز به کار می رود. نویسنده ترجیح داده است تا در این مقاله از کلمه «خاب» برای توصیف لایه سطحی فرش استفاده نماید. اگرچه این کلمه در زبان فارسی دارای معنی خاصی نیست، لیکن متداول ترین کلمه ای است که در صنعت فرش ماشینی برای بیان لایه سطحی فرش در ساختار کلی فرش به کار می رود. بنابراین به نظر می رسد کلمه «خاب» بتواند به تدریج در فرهنگ لغات فارسی به عنوان معادل «لایه سطحی فرش» به کار گرفته شود.

در دانشنامه زیراگ با ساختار فرش بصورت جزئی و مسائل فنی فرش آشنا خواهید شد. در همین مقاله با ساختار لایه کلی فرش های ماشینی آشنا می شوید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر از طریق نظرات و یا راه های ارتباطی زیر با در ارتباط باشید.

info@zirug.com

۳۳۵۵۷۳۶۰-۳۳۵۵۹۳۸۵

در مورد ساختار و مسائل فنی فرش بیشتر بخوانید:

ساختار لایه زمینه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست